زنی که دیوار سکوت در سومالی را می شکند

ترجمه: محبوبه حسین زاده
منبع: سی ان ان

عدن، سه سال پس از قتل وحشیانه شوهرش در سال 1999، با سه دخترش به کانادا پناهنده شده بود. شش سال قبل، تصميم جسورانه ای گرفت كه دخترانش را در كانادا تنها بگذارد و خودش به سرزمين مادري‌اش برگردد تا به زنان و جوانان سومالي كه از جنگ رنج مي‌­بردند، كمك كند. عدن امنیت خود را به خطر ­انداخت تا پناهگاهي براي قربانيان تجاوز تهيه کند.


در داخل يك كلينيك درماني در موگاديشو كه دیوارهایش با رنگ روشن، رنگ ­آمیزی شده است، سليمه( نام مستعار) كنار پسر هفت ساله‌اش نشسته تا دکتر او را معاينه کند. پزشك متخصص به ماجراي كابوس‌وار آنان گوش مي‌دهد.

سليمه تعريف مي‌كند كه چطور مورد تجاوز قرار گرفت و بعد از آن بي‌پناه و درمانده، شاهد آزار جنسي پسر هفت ساله‌اش بود. او آنقدر ترسيده بود كه حتی نمي‌­توانست تقاضاي كمك كند، پس خودش هركاري را كه فکر مي‌کرد به پسرش کمک مي‌کند، انجام داد. چند روز مشقت‌بار زخم‌هاي پسرش را با آب گرم و نمك شست تا وقتي كه او را به اين مركز يعني مركز «خواهران سومالي» آوردند.

۱

قربانیان زیادی وجود دارند

فرتون عدن، يكي از بنيان­گذاران مركز خواهران سومالي مي‌گوید:«داستان هاي زيادي وجود دارد، يكي را مي‌شنويد و بعدي حتي از آن قبلی هم وحشتناك‌تر است و باعث مي‌شود كه هميشه به اين ماجراها فكر كنيد. شبها، خواب چيزهايي را مي‌­بینم كه در طول روز شنيده‌ام». مرکز خواهران سومالی، اولين مركز بحران تجاوز در كشورهاي آفريقاي شرقي است.

عدن كه يكي از مبارزان حقوق زنان در سومالي است، به شنيدن چنين داستانهای وحشتناكي عادت كرده است. او دوسال قبل این مرکز را راهاندازی کرد. در این مرکز با ارائه خدمات پزشكي، مشاوره، آموزش و مشاوره‌های كاريابي به بازماندگان خشونتهای جنسی کمک مي‌شود.

عدن مي‌گويد: «هدف ما اين است كه قربانيان تجاوز احساس امنيت كنند، اگر مي‌­خواهند بخندند، اگر مي‌خواهند گريه كنند، از آنها حمایت مي‌کنیم و کاری مي‌کنیم كه احساس كنند در خانه هستند. به همین دلیل اين مركز را راه اندازي كرديم».

تجاوز، همه ­جایی بود

عدن باید امنیت خود را به خطر مي‌­انداخت تا پناهگاهي براي قربانيان تجاوز تهيه شود. او کار خود را در سال 2007 و در اوج بحران سومالی آغاز کرد؛ بحرانی که از 15سال پیش از آن شروع شده بود. عدن، سه سال پس از قتل وحشیانه شوهرش در سال 1999، با سه دخترش به کانادا پناهنده شده بود. علمان علي احمد، شوهر عدن، فعال حقوق بشر در سومالي بود.

شش سال قبل، عدن تصميم جسورانه ای گرفت كه دخترانش را در كانادا تنها بگذارد و خودش به سرزمين مادري‌اش برگردد تا به زنان و جوانان سومالي كه از جنگ رنج مي‌­بردند، كمك كند.

او در ابتدا تلاش­ هاي خود را بر احیای فعاليت ­های شوهر فقيدش متمرکز کرد؛ شوهرش يك فعال حقوق بشر خوش‌نام و متعهد به نجات پسران جوان از تبديل شدن به كودكان سرباز بود. ولي در سال 2011، بخش هاي زيادي از سومالي دچار خشك‌سالي و قحطي شد و هزاران نفر مجبور شدند به خاطر غذا به موگادیشو كوچ كنند چون سازمان­هاي بشردوستانه در این شهر به مردم غذا مي‌دادند.

كمپ هاي موقتي که در سراسر پايتخت سبز شده بودند، سرپناه افرادی بود که مجبور شده بودند از سرزمین هایشان در داخل کشور کوچ کنند. اما براي تعداد زيادي از زنان و كودكان که از خانواده و طايفه ­ای كه حامي آنان بود جدا شده بودند، این کمپ ها محلی براي تجاوز و خشونت بودند.

عدن براي مقابله با این بحران رو­ به­ رشد، مركز خواهران سومالي را راه ­اندازي كرد، اولین سازمان در كل كشور كه به صورت آشكار و علني در مورد تعداد حيرت ­آور قربانيان آزار و اذيت جنسي صحبت مي‌كند. عدن مي‌گوید:« تجاوز، همه جایی بود، اما سومالی این ماجرا را انکار مي‌کرد. همین هم کار را سخت ­تر مي‌کرد».

مكان امن

ریش سفیدان جوامع از عدن خواستند كه اين تجاوزها را پنهان كند و مردان نظامي اسلام­گرا و شبه­ نظاميان، مدام او را تهديد مي‌كردند. ولي اين فعال اجتماعي همه اين خطرها را به جان خريد تا براي قربانيان تجاوز يك شفاخانه ايجاد كند. در مركز خواهران سومالي، زنان و كودكان تحت مراقبت و درمان كلي و همه­ جانبه قرار مي‌گيرند. در همان ابتدا قربانيان مورد درمان قرار مي‌گيرند تا ريسك ابتلا به اچ.آي.وي كاهش يابد. همچنين به آنان داروهاي ضدحاملگي و يا داروهای ديگر بيماري ­هاي مقاربتي داده مي‌­شود.

زنان و كودكان در خانه هاي امن اسكان داده مي‌شوند و خودشان بخشی از گروهي مي‌­شوند كه وقتی قربانیان تحت مشاوره و درمان قرار مي‌گیرند، از آنان حمایت عاطفی مي‌کنند.

عدن كه اكنون اين گروه را با يكي از دخترانش اداره مي‌كند، مي‌گويد: «اينجا يك مكان خيلي امن است، ما مي‌­توانيم حرف بزنيم، غذا بخوريم، با هم چاي بنوشيم و کمی تفريح و سرگرمي داشته باشيم، پس قربانیان اکثر اوقات فراموش مي‌کنند و داستان­ هايشان را با بقيه به اشتراك مي‌گذارند».

130802144028-spc-african-voices-fartuun-adan-a-00023107-horizontal-gallery

شناخته شدن در سطح جهانی

عدن به خاطر مبارزاتش برای حقوق بشر و حقوق زنان در سومالي، كه اغلب در شرايط خطرناك است، جايزه شجاعت زنان را دراسفندماه سال گذشته دريافت كرد. این جایزه، هرسال به رهبران نوظهور زن از سراسر دنیا اهدا مي‌­شود. عدن مي‌گوید: «به خاطر این­که رسما شناخته شدیم، خوشحال شدم، نه­ تنها من بلكه ديگر زناني كه در سومالي اين كار را انجام مي‌­دهند». عدن، اكنون اين مركز را با كمك دخترش و چند نفر دیگر که خود را وقف این کار کرده­ اند، انجام مي‌­دهد.  يك گروه داوطلب هشت نفره در آمريكاي شمالي هم به اين گروه در كار اجرايي كمك مي‌كند. عدن مي‌گوید: «این جایزه برای ما یک دل­گرمی است. من هميشه فكر مي‌­كردم كه چطور مي‌­توانم به زنان كمك كنم ولي هيچ وقت فكرش را هم نمی­كردم كه كارهايم در سطح بین المللی شناخته شود».

اميد

تجاوز در سومالي با ننگ اجتماعی عظيمي همراه است و در حالي كه تعداد روزافزوني از زنان در جستجوی کمک به مركز بحران عدن مي‌­روند، اما تعداد خيلي بيشتري در سكوت رنج مي‌­برند.

اما براي اولين بار پس از مدت­های طولانی، حس خوش­بینی جدیدی در سومالی وجود دارد. بعد از دو­ دهه جنگ، سومالی يك رئيس جمهور منتخب و پارلمان جدید دارد. عدن مي‌گويد كه رهبران سياسي اكنون اذعان مي‌كنند كه تجاوز مساله بزرگ اين كشور است و همين به او اميد به آينده مي‌­دهد.

«مي‌خواهم مانند هر کشور دیگری در کشور خودم شاهد صلح، عدالت و توسعه باشم.» عدن مي‌گويد: «همین­ که بدون نگرانی در این اطراف راه بروم و زنان بتوانند به بازار بروند و هرچيزي را كه مي‌خواهند، ببینند: تحصيل كنند، سالم باشند و حقوق انساني اوليه را داشته باشند. اين چيزي است كه  مي‌خواهم شاهدش باشم».